Τα ανθρώπινα συναισθήματα απέναντι στα αδιέξοδα της καθημερινότητας

Πρόκειται για τη δεύτερη ποιητική συλλογή της Αντιγόνης Παππά, μετά από εκείνη που είχε κυκλοφορήσει τον Δεκέμβριο του 2025, από τον ίδιο ποιοτικό εκδοτικό οίκο με τίτλο «Σε τροχιά κάθαρσης». Ετούτη η έκδοση (εκδόσεις ΑΩ, 2026) αφιερώνεται στα άτομα της οικογένειάς της, τουτέστιν στη μητέρα της που, όπως λέει, της έδωσε τα πάντα και στον Χρήστο που σημαίνει τα πάντα για την ίδια. Η παρούσα, λοιπόν, ποιητική συλλογή «Νεφελοσυλλέκτης», που κυκλοφόρησε πρόσφατα, αποτελεί μια βαθιά εξομολόγηση της ποιήτριας πάνω σε συνήθη υπαρξιακά προβλήματα του καιρού μας. Το πρώτο ποίημα της συλλογής (Νεφελοσυλλέκτης), δίνει τον τόνο και τον τίτλο στη συλλογή. Γράφει εκεί μέσα, «…Και μεγάλωσα/Κι’ έμαθα από εδώ και στο εξής/Να μην συλλέγω σύννεφα/Παρά μόνο ηλιοτρόπια», και τελειώνει το ποίημά της η Αντιγόνη Παππά, αναφερόμενη στον άνθρωπο που από τη μικρή του ηλικία συλλέγει κατάβαθα στην ψυχή του τα πολυποίκιλα σύννεφα της ζωής του, τις έγνοιες, τις μελαγχολίες, τις δυσάρεστες εμπειρίες, τις φευγαλέες σκέψεις και τις υπάρχουσες απειλές του περιβάλλοντος κόσμου.

Στα ποιήματα «Ο Εχθρός Εντός Μου» και «Το Ψυχόμορφο Τέρας», η ποιήτρια βρίσκεται αντιμέτωπη με τον εαυτό της, την υπαρξιακή τουτέστιν αγωνία, τον υφέρποντα φόβο, την εσωτερική οδύνη και την προσπάθεια διαχείρισής της, την πάλη με το αναπόφευκτο. Στο πρώτο από αυτά αναφέρει, «Και ταξίδεψα σε χώρες μακρινές/Ανέβηκα βουνά/Διέσχισα λίμνες/Ψάχνοντας τον εχθρό μου/Και πήρα νυστέρι/Της ψυχής το βάθος να προσπελάσω/Ω να η ψυχή μου!/ Ω να ο εαυτός μου!/Ω να ο εχθρός μου!/Εντός μου!», ενώ στο δεύτερο, «Και κάθε μέρα/Ζω εντός μου/με το ψυχόμορφο τέρας/Με παρακολουθεί και/ Με διαιρεί…Όσο πάει/Το τέρας μου μοιάζει/Γινόμαστε ένα/ Κι’ αυτό είναι/ Μια κάποια αρχή».

Στο ποίημα «Το Μικροσκόπιο», η ποιήτρια χρησιμοποιεί την αντίθεση ανάμεσα στην εστιασμένη παρατήρηση των δεινών, όπως τις σκληρές και στείρες πέτρες και τα ποτάμια των δακρύων, με τη συνολικότερη και σαφώς ευρύτερη  εικόνα του καταγάλανου ουρανού, συμβολίζοντας την ανάγκη για όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποστασιοποίηση από το όποιο τραύμα προκειμένου να επανακάμψει ξανά η ελπίδα:

«Και πήρα το μικροσκόπιο/Της ψυχής μου τα κομμάτια/Από κοντά να δω./Κι είδα παπαρούνες κατακόκκινες/Να φυτρώνουν ανάμεσα/Σε πέτρες σκληρές και στείρες/Κι είδα ποτάμια τα δάκρυα/να κυλούν ορμητικά./Κι είδα τον ουρανό μαύρο/Από σύννεφα/Και την αστραπή και τη βροντή/Να απειλούν για νεροποντή./Και φοβήθηκα κι άφησα/Το μικροσκόπιο στην άκρη./Κι έπιασα τα γυαλιά μου/Κοίταξα έξω από το τζάμι/Ο ουρανός καταγάλανος/τα πουλιά τραγουδούσαν μιαν Άνοιξη».

Στις «Επινοήσεις» επιστρατεύεται η έννοια της ομπρέλας ως το απόλυτο, το αποτελεσματικό σύμβολο προστασίας. Οι μικρές καθημερινές επινοήσεις των ανθρώπων, όπως οι κοινωνικές μάσκες και τα καθημερινά μικρά ή μεγαλύτερα ψεύδη, επινοούνται με αντικειμενικό σκοπό να προστατεύσουν την ιδιωτικότητά τους από τα ανεπιθύμητα βλέμματα και τις όποιες υποψίες της κοινωνίας. Σε αντιστοιχία, οι μεγαλύτερες εξ’ αυτών, όπου θα μπορούσαμε να προσθέσουμε την τέχνη, την ποίηση και τις βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις, λειτουργούν ως άμυνες απέναντι στο υπαρξιακό κενό και τον τρόμο του θανάτου.

Η Αντιγόνη Παππά αποφεύγει την εξεζητημένη μεγαλοστομία και πολυλογία, κάνοντας ευρέως χρήση μικρών στίχων, από το καθημερινό λεξιλόγιο, και ανάλογων προτάσεων δίνοντας τοιουτοτρόπως στα ποιήματά της έναν χαρακτήρα εσωτερικού μονολόγου ή ημερολογιακής, κατά κάποιο τρόπο, εγγραφής. Στις «Αδελφές ψυχές» κάνει αναφορά στην αγάπη, με την οποία πορεύεται «Στης λύπης τα άγρια μονοπάτια/Μα και στης χαράς τ’ ολάνθιστα σοκάκια», ποίημα που εμφανώς αφιερώνεται σε ‘εκείνον’, όπως άλλωστε και ολόκληρη η ποιητική συλλογή. Σε ανάλογο μήκος κύματος, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε, ξεδιπλώνεται και το ποίημα «Η ομπρέλα». Αλλού, όπως στα ποιήματα «Σιωπή» και «Συλλέκτης δακρύων», γίνεται αναφορά στη μορφή του αποθανόντος πατέρα. «Κοιμήσου τώρα ήσυχος πατέρα/Κανείς δεν αναζητά/Τ’ απόκρυφά σου μυστικά/Μόνο σε άδεια τετράδια/Της ψυχής τα δάκρυα/Τρέχουν μαύρα μελάνια/Γυρεύοντας πάνω από/Τον μαύρο τοίχο της σιωπής σου/Λίγη παρηγοριά», γράφει μεταξύ άλλων στη «Σιωπή», ενώ στο «Συλλέκτης δακρύων», εξομολογείται πως «…Τίποτα πολυτιμότερο/Δεν έχω πια πατέρα/Στον τάφο σου/Σαν έρθω στο χωριό/Θα σου τον προσφέρω/Τον συλλέκτη δακρύων/Με το δάκρυ μου σε χρόνια ασημένιο/Να ’ναι κοντά σου/Από ψηλά να το κοιτάς/Να ξέρεις ότι σε πόνεσα/και ότι σε μνημονεύω».

Η ποίηση της Αντιγόνης Παππά, συμπερασματικά, φαίνεται περισσότερο προσανατολισμένη στην εξερεύνηση του ασυνειδήτου και των συναισθηματικών ανθρώπινων ιζημάτων. Δεν επιδιώκει την μελαγχολία, αλλά αντίθετα επιζητά την ανεύρεση εκείνης της «ομπρέλας» που θα επιτρέψει στον άνθρωπο να ζήσει προστατευμένος αρμονικά, ποιητικά, νικώντας τον φόβο του αφανισμού, χαρτογραφώντας δίκην εξομολόγησης τα ανθρώπινα συναισθήματα απέναντι στις πολυποίκιλες δυστροπίες και στα τόσο συχνά αδιέξοδα της σύγχρονης πραγματικότητας!