Στην τελευταία της νουβέλα (Εκδόσεις Καστανιώτη, Απρίλιος 2025, ISBN: 9789600373769) η Λίλα Κονομάρα περπατάει στο σκοτεινό δαιδαλώδες πεδίο της ψυχασθένειας, εξερευνώντας το κατάματα. Με αρωγό τη δύναμη της λογοτεχνικής γραφής, όπου όλα επιτρέπονται και τα πάντα είναι πιθανά, οι χαρακτήρες της καταβυθίζονται , εκ των έσω και εκ του σύνεγγυς, στη δυσνόητη αυτή συνθήκη της ψυχής και ταυτόχρονα την κυκλώνουν από πλευράς των επιπτώσεων και των χειρισμών της στην οικογένεια, στις σχέσεις και στην κοινωνία, αναδεικνύοντας με ενσυναίσθηση πολλές ανέκφραστες πτυχές του θέματος.
Η αφήγηση ξετυλίγεται σε διάρκεια εννέα, μόλις, ημερών με έναυσμα ένα τηλεφώνημα μες στη νύχτα στον Νίκο που τον πληροφορεί ότι ο αδελφός του Λευτέρης βρίσκεται σε κώμα στην εντατική μετά από πυρκαγιά που ξέσπασε στο διαμέρισμά του. Καθώς ο Νίκος σπεύδει στο νοσοκομείο, ξεκινάει και η έρευνα της αστυνομίας με τις ερωτήσεις της. Πρόκειται για πυρκαγιά ή για εμπρησμό; Ο Νίκος για πολλοστή φορά στη ζωή του μπαίνει αναγκαστικά στη συνθήκη να προσπαθεί ν’ απαντήσει εκ μέρους του διαταραγμένου αδελφού του την ίδια στιγμή που η βαριά κατάσταση της σωματικής του υγείας τον πιέζει ασφυκτικά και τον οδηγεί σε αναδρομές και αναψηλάφηση της ζωής τους.
«Πότε εκδηλώθηκαν τα πρώτα συμπτώματα; Τον είχε ρωτήσει η ψυχίατρος και στη συνέχεια είχε χρειαστεί να απαντήσει επανειλημμένα σε αυτή τη ερώτηση, κάθε φορά όλο και πιο μπερδεμένος. Δεν ήξερε ακριβώς. Τα συμπτώματα ήταν εκεί, ο Λευτέρης έκανε το κάθε τι προκειμένου να τραβήξει την προσοχή τους. Τα ξεσπάσματά του γίνονταν όλο και πιο άγρια, τα σημάδια βίας πάνω τους όλο και πιο φανερά. Εκείνοι, ακίνητοι σαν τις τρεις μαϊμούδες στον μπουφέ της γιαγιάς, επέμεναν να βλέπουν μεμονωμένα περιστατικά που τα βάφτιζαν εφηβικό ξέσπασμα, αλλεργίες, δύσκολο διαγώνισμα στο σχολείο. Ό,τι δεν ονοματίζεται δεν υπάρχει».
Συγγραφείς όπως ο Φ. Ντοστογιέφσκι στον Ηλίθιο, στους Δαιμονισμένους και στο Έγκλημα και Τιμωρία, η Βιρτζίνια Γουλφ στο Φάρος και η Σύλβια Πλαθ στον Γυάλινο Κώδωνα, έχουν καταγράψει διαφορετικές πλευρές που αφορούν στις ψυχασθένειες, συμβάλλοντας σημαντικά προς στην κατανόησή τους καθώς και προς την άρση των δεισιδαιμονιών και του φόβου που τις περιβάλλει.
Στο «Μια τρίχα που γίνεται άλογο» παρουσιάζεται η περίπτωση του Λευτέρη, ενός ατόμου που έχει εκδηλώσει ψυχική διαταραχή από την παιδική του ηλικία, μέσα από την εμπειρία του μικρότερου αδελφού του Νίκου, ο οποίος είναι ουσιαστικά και ο φροντιστής του. Η τωρινή έωλη κατάσταση του Λευτέρη ανακινεί στον αδελφό του μνήμες από την οικογενειακή τους ζωή, τραυματικά περιστατικά ανεξέλεγκτων συμπεριφορών, εγκλεισμούς, αντιφατικά συναισθήματα αγάπης και μίσους για το πρόσωπο που ορίζει τη ζωή του, θυμό και τρυφερότητα, ανημποριά και αγανάκτηση αλλά και ενοχές, στη διαρκή προσπάθεια χειρισμού μιας εκ φύσεως δυσλειτουργικής σχέσης που ούτε την επέλεξε ούτε και την αποποιείται.
«Ο χρόνος ορίζεται και πάλι από σένα, ψιθυρίζει κοιτάζοντας το αναίσθητο κορμί του αδελφού του. Υπάρχει ο χρόνος μαζί σου. Ο χρόνος μακριά σου. Ο χρόνος της επιθυμίας μου για σένα. Της επιθυμίας μου να απαλλαγώ επιτέλους από σένα».
Η αδιέξοδη συνθήκη αποδίδεται με εναλλαγές περιγραφών και συναισθημάτων στο τρίτο και πρώτο πρόσωπο ακόμη και μέσα στην ίδια παράγραφο, γραφή που συνεπικουρεί στη δύναμη της μετάγγισης της κατάστασης στον αναγνώστη, ενώ οι κοφτές λιτές προτάσεις, με ελάχιστη χρήση επιθέτων, προσδίδουν περαιτέρω ένταση και βάθος στο κείμενο.
Στην νουβέλα επιτυγχάνεται η ευαισθητοποίηση της χαώδους αυτής ανθρώπινης περιπέτειας τόσο για τα άτομα που την βιώνουν όσο και για τα άτομα που βρίσκονται σε στενή σχέση μαζί τους και συμβάλλει προς την κατανόηση και αποδοχή των όποιων ανθρώπινων συμπεριφορών που εμπλέκονται στο ανερμήνευτο.
