Είναι μερικά βιβλία που έρχονται και σε βρίσκουν αναπάντεχα, πάνω εκεί που έχεις απογοητευτεί από πολλά (ελληνικά & ξένα) της σύγχρονης πεζογραφίας και σκέφτεσαι σοβαρά να επιστρέψεις σε παλαιότερες γραφές. Αυτά τα λίγα έρχονται ως ευχάριστη έκπληξη που η ποιότητά τους σου δίνει εκ νέου ώθηση να συνεχίσεις ν’ αναζητάς, ανάμεσα στα πολλά, εκείνο το αστέρι που θα αναζωπυρώσει το παρόν και το μέλλον της γραφής με την πληρότητά του.
Το «Καιρός των κρυστάλλων» υπήρξε για εμένα ένα από αυτά γιατί από τις πρώτες σειρές με απορρόφησε στον μύθο του και δεν με άφησε ούτε όταν πια έφτασα στο τέλος. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που τα έχει όλα: φαντασία, πρωτοτυπία, γερά δομημένη πλοκή που πείθει σαν να αφηγείται γεγονότα του πραγματικού κόσμου με γλώσσα ζωντανή, στιβαρή με τη δύναμη της εικονοποιίας να δημιουργεί ατμόσφαιρα και συναισθήματα, να εκλύει μυρωδιές.
Η αφήγηση ξεκινάει από ένα ρήγμα που ανοίγει στην παγωμένη λίμνη μιας μικρής και αδιάφορης παραθαλάσσιας πόλης ( δεν κατονομάζεται) στις αρχές του 20ου αιώνα και καταπίνει τον μικρό Γιοχάνες καθώς τσουλάει με το έλκηθρό του.
Από εκεί και έπειτα, σε αυτή την πόλη που «δεν υπάρχει τίποτα να θαυμάσει κανείς γι’ αυτό ίσως οι άνθρωποι εδώ δεν είναι τρυφεροί», αρχίζουν να συμβαίνουν, το ένα μετά το άλλο, συνταρακτικά παράδοξα γεγονότα που μεταβάλλουν δραματικά την ζωή των κατοίκων της.
Έξη μήνες μετά τον χαμό του μικρού Γιοχάνες, η αδελφή του Ιρένε θρυμματίζεται την ημέρα του γάμου της σαν πορσελάνη που κονιορτοποιήθηκε κάτω από πίεση. Με αυτό τον τρόπο κάνει την εμφάνισή της μια περίεργη και ανήκουστη μεταδοτική ασθένεια που μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο με μια αγκαλιά και σταδιακά παγώνει το σώμα, μαυρίζει τις φλέβες τους και σταδιακά τους μετατρέπει σε άκαμπτη πορσελάνη μέχρι να φτάσουν να θρυμματιστούν με έναν εκκωφαντικό θόρυβο.
Την ιστορία αφηγείται ο ντρογκερίστας (φαρμακοποιός) της πόλης σε πρώτο πρόσωπο. Είναι ο άνθρωπος που ζει κλεισμένος στο φαρμακείο του, μακριά από τη ζωή και τα βλέμματα των συμπολιτών του μια και η διαφορετικότητά του, είναι αλμπίνος, τον έχει οδηγήσει από παιδί στην απομόνωση. Ο Εμάνουελ Περόν θα κληθεί έμμεσα να αναζητήσει τις επιστημονικές απαντήσεις της παράδοξης αυτής επιδημίας και σταδιακά θα ενεργοποιηθεί, ξεπερνώντας τον εαυτό του, ώστε να γίνει ο καταλύτης της θεραπείας της. Ο άνθρωπος λοιπόν που ζει ουσιαστικά στο περιθώριο της πόλης με μόνη κοντινή του ύπαρξη την οικονόμο του, χωρίς φιλοδοξίες και όνειρα για το μέλλον, θα φτάσει εντέλει να γίνει ήρωας και να αλλάξει ως άνθρωπος με έναυσμα την αγάπη που θα γεννηθεί μέσα σε όλη αυτή την επικίνδυνη επιδημία που εξαπλώνεται. Τίποτα, όμως, δεν θα γίνει εύκολα ούτε αναίμακτα. Στην πορεία της αφύπνισης και των δράσεών του θα έχει ν’ αντιμετωπίσει εδραιωμένες προκαταλήψεις, οικονομικά συμφέροντα που εκμεταλλεύονται την δυστυχία αλλά και μυστικά της προσωπικής του ζωής. Η αγριότητα της διαμάχης του κακού με το καλό, η ανάδυση των βαθιά κρυμμένων ενστίκτων σε οριακές καταστάσεις, η σύγκρουση της επιστήμης με την μεταφυσική όπως και η ισχύς της εξουσίας και του Τύπου θα στέκονται ψηλά τείχη στον αγώνα του που θα πρέπει να διαρρήξει προκειμένου να βοηθήσει τους συμπολίτες του. Άραγε η αλληλεγγύη, η τρυφερότητα και η αγάπη θα καταφέρουν να τα υπερκεράσουν;
Η Στελλάτου χτίζει την πλοκή βήμα στο βήμα με υλικά καλά μελετημένα που βασίζονται τόσο στην επιστήμη όσο και στην παρατήρηση της ανθρώπινης φύσης, ενώ παράλληλα τα ντύνει με έναν πολύ ενδιαφέροντα μύθο. Δια μέσου όλων αυτών μας φέρνει αντιμέτωπους με τα τραύματα, τις αγωνίες και την πρόσφατη εμπειρία μας από την πανδημία του covid19.
Ο καμβάς των χαρακτήρων της πόλης αποτελεί ένα παλίμψηστο της κοινωνίας μας : από τον ζητιάνο, τους φτωχούς ψαράδες που παλεύουν να επιβιώσουν, τους μικροαστούς και τους αστούς με τα μικρά ή μεγάλα συμφέροντά τους, τους εκπροσώπους του Τύπου με την δόλια και θολή ανάμειξή τους στα τεκταινόμενα, τον ιερέα που προσπαθεί με την πίστη του ν’ αντισταθεί στο κακό, τον γιατρό και τον ντρογκερίστα που αναζητούν λύσεις μέσω της επιστήμης, αλλά και τους λίγους εκείνους ιδεαλιστές που δεν αποποιούνται τις ιδέες τους παρά τα συνεχή εμπόδια με τα οποία έρχονται αντιμέτωποι.
Είναι εντυπωσιακό πως το κάθε τι στο «Καιρός των κρυστάλλων» είναι τοποθετημένο στη σωστή δόση χωρίς υπερβολές. Ακόμη και τα θαλασσοπούλια, πανταχού παρόντα και απειλητικά με τα κρωξίματα και τις αιφνίδιες επιθέσεις τους στους διαβάτες, ανακαλούν στον αναγνώστη την ζοφερή ατμόσφαιρα από «Το κοράκι» του Έντγκαρ Άλαν Πόε, συμβάλλοντας με την παρουσία τους στην εδραίωση του σκοτεινού περιβάλλοντος της πόλης εξαιτίας της επιδημίας.
Το μυθιστόρημα μέσα από την πλοκή και τις εικόνες του καταδεικνύει τις αγωνίες, τα ερωτηματικά και τις παρατηρήσεις της συγγραφέα του για τον κόσμο μας και εγγράφεται δυνατά στη σκέψη του αναγνώστη. Κάλλιστα έχει τη δυνατότητα να συγκινήσει αναγνώστες και σε άλλες χώρες διότι ο τρόπος γραφής του και το υλικό του αφορούν όλους, ενώ είναι πρόσφορο και για μεταφορά στην μεγάλη οθόνη.
Η Ελένη Στελλάτου αφιερώνει το βιβλίο: « σε όσους έγιναν ήρωες παρά τη θέλησή τους».
