H πρώτη ποιητική συλλογή της Κατερίνας Γιαννακοπούλου, καθηγήτριας ξένων γλωσσών – μιλά έξι γλώσσες – κυκλοφόρησε με τίτλο «Φωτεινά σκοτάδια» από τις εκδόσεις Ιωλκός (ISBN 978-960-640-315-6).

Το εμπροσθόφυλλο του βιβλίου λιτό, το κοσμεί ένας κύκλος που μπορεί να παραπέμπει σε ήλιο, σε φεγγάρι ή και στην υδρόγειο σφαίρα,  χρωματισμένος με γαλανό έως σκούρο βαθύ μπλε χρώμα, που τονίζει τα ‘φωτεινά’, αλλά φθάνει και μέχρι τα ‘σκοτάδια’ του τίτλου της συλλογής.

Η γραφή της Κ.Γ. είναι ανάμεικτη, άλλοτε με ανομοιοκατάληκτους και άλλοτε με ομοιοκατάληκτους στίχους, σε ένα ταξίδι «από λέξη σε λέξη» (σ. 48).

Το έργο διακρίνεται σε τρεις κύριες ενότητες, που επιγράφονται η πρώτη ΣΚΟΤΑΔΙ (σ. 11-24), η δεύτερη ΗΜΙΦΩΣ (σ. 25-50) και η τρίτη ΦΩΣ (σ. 51-65). Οι ενότητες θα μπορούσαν να εννοηθούν αυτοτελείς και αυτόνομες, αλλά συγκεντρωτικά αποτελούν έναν τρόπο/είδος ενιαίας αφήγησης με αρχή, μέση, τέλος. Κι όπως αντιλαμβανόμαστε ως αναγνώστες, υπάρχει εδώ μια διαβάθμιση της φωτεινότητας, μια διαβάθμιση της δυνατότητας όρασης, ένα πέρασμα από το σκοτάδι στο αισιόδοξο φως.

Στην πρώτη ενότητα (ΣΚΟΤΑΔΙ) τα σκούρα χρώματα προοιωνίζονται δύσκολες, λυπηρές και απαισιόδοξες καταστάσεις:

«Σκοτείνιασε και άρχισε η κατάδυση στο μωβ – / ταφές, εξαφανίσεις, απελπισίες… σκληρό το χάδι…» εξαιτίας του έρωτα, αλλά «και βουτιές στην ποίηση» (σ. 11), που όπως φαίνεται είναι η καταφυγή της γράφουσας. Ο έρωτας, που ενώ βρίσκεται παντού, δεν υπάρχει και μένει μόνο στο ‘θα’, στο ‘μακάρι’ και στο ‘εάν’, απογοητεύει και οδηγεί σε σκοτάδι. Ο έρωτας που πληγώνει την καρδιά, ισοπεδώνει και μας αφήνει λειψούς (σ. 14, 15, 16), ο έρωτας που πληγώνει ακόμα περισσότερο, επειδή αυτό συμβαίνει στο μέσον της Άνοιξης: «Ήθελα να ήσουν ο Ιούλιος / ή έστω ο Γενάρης. / Μα είσαι Μάρτιος. / Κι αυτό πονάει περισσότερο» (σ. 17).

Την Κ.Γ. απασχολεί ο χρόνος που ‘πληγώνει τον ουρανό’ (σ. 12) κι αλλού  «του ονείρου την ώρα / να τη μετρήσω δεν μπορώ» (σ. 23). Κι ακόμη την πικραίνει η αποξένωση από τον σύντροφο, ‘ακούει’ τη σιωπή του δίπλα της και την εισπράττει σαν τη μεγαλύτερη προσβολή (Άηχα, σ. 18), ενώ αφήνεται σε ένα παιχνίδι λόγου με την έλλειψη και την απουσία στο ποίημα Λείπεις: «Έχει λειψοφεγγαριά / και η έλλειψη που νιώθω δεν παραλείπεται./  Είναι αδιάλειπτη. / Έχω μείνει λειψή / και υπόλειμμά σου κανένα. / Μόνο έλλειμμα. / Και διάλειμμα απ’ την εγκατάλειψη κανένα. / Λείπεις» (σ. 16).

Το ποιητικό υποκείμενο βρίσκεται σε συναισθηματικό και ψυχολογικό σκοτάδι. Όμως, τελικά δεν παραδίνεται, δεν υποκύπτει. Επιμένει με μια δύναμη και αισιοδοξία που της δίνει το ίδιον του χαρακτήρα της αλλά αναμφισβήτητα και η νεότητα. Κι αν ο καφές δεν πετύχει, προτείνει: «φτιάξε νέους για να πετύχει» (σ. 19).

Στην δεύτερη ενότητα της συλλογής (ΗΜΙΦΩΣ) παρατηρείται η πορεία από το σκοτάδι προς το φως. Εδώ υπάρχει το μισοσκόταδο. Φαίνεται ο βυθός αλλά και η μισή στεριά, ο ναυαγοσώστης και η δική της δύναμη που πολεμά το σκότος και τα δυσάρεστα. «Αναζητείται ελπίδα. / Καταζητείται καταιγίδα» (σ. 44). Κολυμπά και επιπλέει, νοιώθει τη θάλασσα δική της (σ. 27). Η αισιόδοξη πλευρά τής αντιμετώπισης των δυσκολιών διακρίνεται στο ποίημα Ξύπνια όνειρα: «Μπορεί τα μάτια μου να μη δουν λιβάδια και θάλασσα / αλλά η καρδιά μου θα τα σχηματίσει μπροστά στα μάτια μου» (σ. 28). Κι αλλού: «Θέλω να βοηθήσω, να βοηθηθώ. / Θέλω να σώσω, να σωθώ» (σ. 31). «Η θάλασσα που βρήκε,/ νεκρή αποδείχθηκε. / Τώρα ψάχνει για άλλη που να μοιάζει με όαση… Πάρε σωσίβιο. / Πάμε» (σ. 32). «Φυσάει ελπίδα. / Αναμένεται όνειρο. / Καλεί η μοίρα» (σ. 43). «Ζω με τις ελπίδες» (σ. 36). Επιλέγει «να παλέψει για να ζήσει» (σ. 37).

Και μπορεί τα «Σαββατοκύριακα να άφησαν ουλές» (σ. 41) και να «έπεσε σε εμπόδια», αλλά τονίζει «τώρα συνεχίζω μαραθώνιο» (σ. 38) και αν και ο δρόμος δεν ήταν ευθύς, «στις στροφές είδα καινούργια δέντρα. / Συνεχίζω για να γνωρίσω κι άλλα» (σ.38). Κι αλλού γράφει με σιγουριά: «αλλά θα καλοκαιριάσουμε / ακόμα κι αν χειμωνιάσουμε» (σ. 50).

Η αισιόδοξη διάθεση συνεχίζεται και στην τρίτη ενότητα με ακόμη μεγαλύτερη ένταση, θα λέγαμε πως κλιμακώνεται. Ο στίχος «Ζητάω ευτυχία» (σ. 65) μοιάζει πλέον απαιτητικός, σηματοδοτεί και χαρακτηρίζει την ενότητα αυτή με τον τίτλο ΦΩΣ, το περιεχόμενό της, καθώς και την πρόθεση της γράφουσας. Ψάχνει, για να ανακαλύψει αυτή την ευτυχία μέσα από πολλά προηγούμενα ‘σκοτάδια’, και μετά από προσπάθεια φθάνει στο ‘ποιητικό’ φως: «Ξημέρωσε. / Κολύμπησα αρκετά / μέχρι φως να βρω» (σ. 53).

Έπειτα, επιζητεί υπόσχεση για νέα «αισθήματα, λόγια και εικόνες», που ‘θέλει να βλέπει και να ζει’, ενώ στοχεύει σε ενδοσκόπηση, αναρώτηση και ανάλυση με την παρότρυνση προς τον εαυτό της και προς κάθε αναγνώστη/στρια περνώντας από το ατομικό στο συλλογικό: «Από το πικρό σου κλαδί σήκω, βρες εσένα» (σ. 61).

Κάποιες φορές σκέφτεται πως η ένταση των συναισθημάτων της ανάγονται ‘στο τετράγωνο’, αλλά αν μέσα από τους συνειρμούς της οι σχέσεις βρίσκονται σε κύκλο, όπως η λογική, αναρωτιέται ‘μήπως φαυλο-αναρωτιέται’ (σ. 47). Όμως, δεν πτοείται, επιμένει να μην είναι η καλημέρα και η καληνύχτα απλώς καλές αλλά και όμορφες, γι’ αυτό τις γράφει «καλλιμέρα» και «καλλινύχτα» (σ. 64), δηλαδή να έχουν κάλλος, κάνοντας λογοπαίγνιο με την αρχαιοελληνική λέξη ‘κάλλος’, την χρησιμοποιούμενη μέχρι σήμερα.

Σχετικά με τα λογοπαίγνια, παρατηρούμε ότι η Κ.Γ τα χρησιμοποιεί συχνά σε όλη την συλλογή της. ως ένα δυνατό εκφραστικό μέσο. Γράφει:

«Τι ευχάριστο το ευχαριστώ … για κάθε λεπτό πλήξης / που γεννήθηκαν εκπλήξεις» (σ. 62).

«Πότε βάζω προσπάθειες / πότε βάζο με μη-με-λησμόνει

Πότε ήτα του ήλιου / πότε ήττα του μυαλού

Πότε τύχη στην αγάπη / πότε τοίχοι στην αγάπη

Κάθε δίστιχο οδηγεί στη δυστυχία» (σ. 33).

Η τάση της Κ.Γ. να χρησιμοποιεί το παιχνίδι με τις λέξεις φθάνει και σε επινόηση νέων λέξεων, συνήθως σύνθετων και με αρκετή επιτυχία στα νοήματά τους. Γράφει:

Ερωτοπολεμώ, ψυχοπροσπαθώ, πικραντέχω, σκιοκυνηγώ και συντριμμομαζεύω, αλλά και αυριοκοιτώ και δυναμομαζεύω (σ. 51): αυτά είναι κάποια παραδείγματα ρημάτων εμπνευσμένων από την Κ.Γ.. Κι ακόμη μια όμορφη δημιουργία λέξεων, ουσιαστικών αυτή τη φορά: «καρπουζοκουβέντες» και «κερασοστιγμές», λέξεις που ανακαλούν στη μνήμη εικόνες και μας κάνουν να αναπολούμε καλοκαιρινά στιγμιότυπα (σ. 50).

Η Κ.Γ. επιμένει στην ενδοσκόπηση και σε μεταφυσικά ερωτήματα και προβληματισμούς, τονίζει την επικοινωνία, ενώ βρίσκεται και σε άμεση σύνδεση με τη φύση, με τους τόπους και τους καρπούς της: «Μια κρυφή πλαγιά ολάνθιστη  … καταρράχτης / νερό όλο δροσιά / με δέντρα γερά με καλλίφωνα πουλιά … με το κλήμα που ανθίζει / με τα φύλλα που πέφτουν /  τ’ αυγουστιάτικα σύκα … γλυκά μήλα, γλυκό θαύμα» (σ. 60, 61). Και αλλού: «Ο κήπος καταπράσινος / γεμάτος με φρέζιες και κρίνους. / Πεταλούδες και τριαντάφυλλα / μπουμπούκια λουλουδιών» (σ. 59).

Η Κ.Γ. σε όλο της το βιβλίο οραματίζεται το φως που θα καταυγάσει, θα εκμηδενίσει και θα απαλείψει το σκοτάδι, όχι μόνο για την ίδια ατομικά αλλά και για τους άλλους, περνώντας από το ατομικό στο συλλογικό, στα  σκοτάδια που ο καθένας μπορεί να φέρει και να υπομένει και από τα οποία επιθυμεί να απαλλαγεί. Έτσι, σύμφωνα με το χαρακτηριστικό κλίμα αισιοδοξίας που επιδιώκει να μεταδώσει μέσω της ποίησής της, γράφει: «Συγκρατώ ήλιο που δε σβήνει» (σ. 57), «Βήματα προς τα εμπρός και προς τα πάνω» (σ. 56), «Ξημέρωμα. / Φωτίστηκε η μέρα και εξαφάνισε τον φόβο. / Η ζωή αρχίζει να γελά» (σ. 55).

Συγκεφαλαιώνοντας, η συλλογή «Φωτεινά Σκοτάδια» της Κατερίνας Γιαννακοπούλου όχι μόνο προτρέπει με την ποιητική γραφή της και τον/την αναγνώστη/στρια σε αναζήτηση του φωτός και σε ανάκτηση της δύναμής τους, αλλά θα τους προσφέρει μέσα από τους στίχους της ευάρεστες σταγόνες ‘κερασοδροσιάς’ και γλύκας και θα τους κάνει να αναμένουν από τη δημιουργό και πολύ περισσότερα στο μέλλον.