Η πεζογραφία του Γιώργου Συμπάρδη στρέφεται προς εκείνες τις αθέατες περιοχές της ανθρώπινης εμπειρίας όπου η μνήμη συναντά την επιθυμία, οι σχέσεις δοκιμάζονται μέσα από τη σιωπή και το παρελθόν εξακολουθεί να δρα στο παρόν. Με γραφή χαμηλόφωνη, προσηλωμένη στη λεπτομέρεια και απαλλαγμένη από την ανάγκη των εύκολων εξηγήσεων, ο συγγραφέας προσεγγίζει τους ανθρώπους στις αντιφάσεις τους, αφήνοντας ανοιχτά τα ερωτήματα που γεννά η συμπεριφορά τους. Οι ήρωές του δεν αποκαλύπτονται ολοκληρωτικά, αλλά διατηρούν κάτι από την αδιαφάνεια που χαρακτηρίζει κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, ακόμη και μέσα στις πιο στενές σχέσεις.

Με αφορμή την πρόσφατη νουβέλα του Νύχτες με την Κάλλη (Μεταίχμιο, 2026), η συνομιλία του με τη Νίκη Μισαηλίδη ξεκινά από τη σχέση του προσωπικού βιώματος με τη μυθοπλασία και τη διαμόρφωση των λογοτεχνικών προσώπων, για να περάσει στη λειτουργία της μνήμης, στη σημασία του χρόνου και του χώρου και στη λεπτή απόσταση που χωρίζει την επιθυμία να γνωρίσουμε τον άλλον από την πραγματική δυνατότητα να τον κατανοήσουμε. Μια συζήτηση για όσα η λογοτεχνία φωτίζει, αλλά και για όσα επιλέγει να αφήσει στη σκιά:

Ν.Μ.: Από το Μέντιουμ μέχρι τα πιο πρόσφατα έργα σας, η συγγραφική σας διαδρομή εκτείνεται σε αρκετές δεκαετίες. Κοιτάζοντας σήμερα τα πρώτα σας βιβλία, αναγνωρίζετε σε αυτά τον συγγραφέα που γίνατε ή αισθάνεστε ότι η γραφή σας σάς οδήγησε σε δρόμους που δεν μπορούσατε εξαρχής να προβλέψετε;

Γ.Σ.: Τα θέματά μου ακόμα κι όταν μοιάζουν να είναι διαφορετικά από βιβλίο σε βιβλίο, κατά βάθος, είναι συγγενικά. Κοινά είναι και τα χαρακτηριστικά της αφηγηματικότητας που χρησιμοποιείται.

Ν.Μ.: Πιστεύετε πως ένας συγγραφέας βιώνει ξανά τη ζωή του όταν γράφει;

Γ.Σ.: Κατά κάποιο τρόπο ναι,αφού ο συγγραφέας συχνά αντλεί από το παρελθόν και τη ζωή. Όχι απαραίτητα την δική του, όχι μόνον την δική του.Γι αυτό και ενδεχομένως μερικοί φίλοι θα αναγνωρίσουν στις σελίδες μου πράγματα δικά τους.

Ν.Μ.: Σε πρόσφατη συνέντευξή σας έχετε πει ότι «ο συγγραφέας δεν γράφει από το μηδέν ούτε για το τίποτα». Πώς μετασχηματίζεται ένα προσωπικό βίωμα σε λογοτεχνία, ώστε να απομακρύνεται από την αρχική του αλήθεια και να αποκτά μια αυτόνομη ζωή μέσα στο έργο;

Γ.Σ.: Υποστηρίζω ότι βιώματα, πολλές φορές και ανομολόγητα, υπάρχουν σε ό,τι και να γράφουμε. Μπορεί να είναι υπαρκτό μόνο το έναυσμα μιας ιστορίας την οποία εξελίξαμε ή κάποιες λεπτομέρειες της. Όπως υπάρχουν και πράγματα ή γεγονότα που είναι σαν να τα ζήσαμε και των οποίων εισπράξαμε μόνον την ουσία. Ο μετασχηματισμός τους κάθε φορά είναι άλλος. Διαφέρει ανάλογα με τον ήρωα τον οποίο πλάθουμε και τη θέση του στην ιστορία που αφηγούμαστε.

Ν.Μ.: Η έμπνευση συχνά θεωρείται η αφετηρία της καλλιτεχνικής δημιουργίας, ενώ η επίμονη εργασία είναι εκείνη που της δίνει μορφή. Πώς αντιλαμβάνεστε τη σχέση ανάμεσα στο ταλέντο, την έμπνευση και τη συγγραφική πειθαρχία; Και σε ποιον βαθμό πιστεύετε ότι η γραφή είναι μια τέχνη που κατακτάται μέσα από τη διαρκή άσκηση;

Γ.Σ.: Έμπνευση για μένα σημαίνει τον κόκκο της άμμου γύρω από τον οποίο, χωρίς να το καταλάβεις, δημιουργείται, με μια πολύ αργή διαδικασία, το μαργαριτάρι. Έπεται ή επίμονη δουλειά η οποία προϋποθέτει την διαρκή προηγούμενη άσκηση. Το ταλέντο πάλι, αν και το αναγνωρίζω όπου υπάρχει, ειλικρινά σας λέω, δεν ξέρω τι σημαίνει ακριβώς. 

Ν.Μ.: Στα βιβλία σας η δράση των ηρώων σας τοποθετούνται στο παρελθόν. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για έναν συγγραφέα να αφηγηθεί το παρελθόν, και ειδικότερα, μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο;

Γ.Σ.: Δεν είμαι συγγραφέας ιστορικών μυθιστορημάτων. Οι αφηγήσεις μου τοποθετούνται είτε σε χρονικές περιοχές του παρελθόντος που γνωρίζω (Μέντιουμ, Άχρηστος Δημήτρης, Αδέλφια, Πλατεία Κλαυθμώνος) είτε στο παρόν (Υπόσχεση γάμου, Μεγάλες γυναίκες, Νύχτες με την Κάλλη).

Ν.Μ.: Συνήθως οι χαρακτήρες των βιβλίων σας είναι λαϊκοί και μικροαστοί τύποι, οι οποίοι συχνά κινούνται και δρουν στην Αθήνα, με εξαίρεση το μυθιστόρημα Αδέλφια, που κινούνται στην Ελευσίνα, τη γενέτειρά σας. Μπορείτε να μας μιλήσετε για αυτή τη λογοτεχνική σας επιλογή;

Γ.Σ.: Η Αθήνα και η Ελευσίνα είναι οι πόλεις τις οποίες γνωρίζω καλά. Έχω ζήσει και στο Λονδίνο της δεκαετίας του 70 αλλά γι’ αυτό θα πρέπει να περιμένετε το επόμενο βιβλίο μου. Την ερώτηση για τους λαϊκούς και μικροαστούς ήρωες μου την έχω αντιμετωπίσει πολλές φορές και με διάφορους τρόπους. Θα επιχειρήσω εδώ μια ελαφρώς διαφορετική απάντηση: Έχοντας εργασθεί για πολλά χρόνια ως δικηγόρος εφοπλιστών,  τους Έλληνες μεγαλοαστούς μόνο ως ήρωες μιας παρωδίας θα μπορούσα να τους φανταστώ και παρωδίες δεν γράφω.

Ν.Μ.: Οι ήρωές σας δεν αποκαλύπτονται πάντοτε πλήρως στον αναγνώστη. Θα λέγατε ότι αυτή η ατελής γνώση του άλλου αποτελεί μια βασική αλήθεια των ανθρώπινων σχέσεων ή και μια συνειδητή επιλογή της λογοτεχνικής σας τέχνης;

Γ.Σ.: Για τους ανθρώπους που καθ’ ημέραν συναντάμε, γνωρίζουμε τόσα όσα οι ίδιοι μας επιτρέπουν να γνωρίσουμε. Το ίδιο ισχύει και για τους φίλους μας, για τους συντρόφους μας. Αγνοούμε άλλωστε πράγματα που μερικές φορές αγνοούν και οι ίδιοι για τον εαυτό τους. Κι αυτό είναι κάτι που αντικατοπτρίζεται στη λογοτεχνία. Κι όχι μόνον στη δική μου αφού μπορούμε να πούμε ότι πλέον μάλλον εξέλειπε ο παλιός καλός παντογνώστης συγγραφέας- αφηγητής. 

Ν.Μ.: Στα βιβλία σας, οι άνθρωποι συχνά απομακρύνονται, χάνονται ή εξαφανίζονται χωρίς να έχει προηγηθεί μια οριστική εξήγηση. Είναι η απουσία ένας τρόπος να φωτιστεί βαθύτερα η παρουσία κάποιου στη ζωή μας;

Γ.Σ.: Το μοτίβο των ανθρώπων που συναντάμε τυχαία στο διάβα μας, οι οποίοι μπαίνουν έξαφνα στη ζωή μας κι ύστερα εξαφανίζονται, αν και αποτελεί ήδη από τα Σατυρικά του Πετρωνίου τον μόνιμο καμβά του πικαρικού μυθιστορήματος, είναι επίσης ένα πολύ χαρακτηριστικό γνώρισμα, ίσως το χαρακτηριστικότερο, της εποχής μας. Υπάρχει όμως και μία διαφορά: στο πικαρικό μυθιστόρημα η εξαφάνιση ενός ήρωα δεν αφήνει κάποιο σοβαρό αποτύπωμα ενώ στο σύγχρονο μυθιστόρημα οδηγεί στον αναστοχασμό ή, όπως κι εσείς το θέτετε, φωτίζει καλύτερα την προηγούμενη παρουσία του.

Ν.Μ.: Έχετε σπουδάσει και σκηνοθεσία κινηματογράφου. Έχει επηρεάσει αυτή η εμπειρία τον τρόπο με τον οποίο παρατηρείτε τους ανθρώπους, οργανώνετε τις σκηνές και επιλέγετε τι θα μείνει έξω από το κάδρο της αφήγησης;

Γ.Σ.: Δεν θα το έλεγα. Είναι άλλα τα εκφραστικά μέσα και τα ζητούμενα του κινηματογράφου κι άλλα της πεζογραφίας. Άλλη η γλώσσα.

Ν.Μ.: Οι οικογενειακοί δεσμοί, οι σιωπές, οι μικρές καθημερινές συγκρούσεις και όσα παραμένουν ανείπωτα επανέρχονται στο έργο σας. Πιστεύετε ότι οι πιο καθοριστικές στιγμές μιας σχέσης είναι εκείνες που οι άνθρωποι αδυνατούν να συζητήσουν;

Γ.Σ.: Πιο καθοριστικά είναι τα λόγια που λέγονται, κάποιες βαριές κουβέντες που άπαξ και τις ξεστομίσεις είναι αδύνατον να τις πάρεις πίσω. Οι οποίες θα ορίσουν και τη σχέση σου στο μέλλον με τον άλλον. 

Ν.Μ.: Στην τελευταία νουβέλα σας, Νύχτες με την Κάλλη, η μνήμη δεν μοιάζει να αναπαράγει το παρελθόν, αλλά να το ανασυνθέτει κάθε φορά από τη θέση του παρόντος. Πόσο μπορούμε, τελικά, να εμπιστευόμαστε τις αναμνήσεις μας;

Γ.Σ.: Μερικές αναμνήσεις είναι τόσο βαθιά χαραγμένες μέσα μας ώστε είναι αδύνατον να αμφισβητηθούν. Ζούμε μαζί τους με την βεβαιότητα ότι είναι απολύτως αληθείς. Ακόμα κι αν δεν είναι. 

Ν.Μ.: Στις Νύχτες με την Κάλλη, το παρελθόν δεν έχει παρέλθει οριστικά, αλλά εξακολουθεί να δρα μέσα στο παρόν. Θα λέγατε ότι γράφουμε και θυμόμαστε όχι μόνο για να διατηρήσουμε όσα ζήσαμε, αλλά και για να τους δώσουμε εκ των υστέρων ένα διαφορετικό νόημα;

Γ.Σ.: Γράφουμε για να δώσουμε λεκτική μορφή κα σχήμα σε ό,τι υπήρξε. Τα περασμένα θα προσλάβουν διαφορετικό νόημα μόνον όταν ένα καινούργιο γεγονός θα μας αναγκάσει να τα δούμε κάτω από ένα άλλο φως.

Ν.Μ.: Οι τέσσερις νύχτες της νουβέλας συγκροτούν έναν περιορισμένο χρονικά, αλλά πυκνό χρόνο συνάντησης. Γιατί επιλέξατε τη νύχτα ως το χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η σχέση του αφηγητή με την Κάλλη; Τι μπορεί να συμβεί τη νύχτα που δεν θα μπορούσε να συμβεί με τον ίδιο τρόπο την ημέρα;

Γ.Σ.: Οι Νύχτες με την Κάλλη συνομιλούν κατά κάποιο τρόπο με τις Λευκές νύχτες του Φ. Ντοστογιέφσκι. Τέσσερις είναι οι νύχτες, σε ισάριθμα, με τον ίδιο τίτλο, κεφάλαια, σε αυτή τη νουβέλα, όπως κα στη δική μου. Πρόσφορες νύχτες και στις δύο περιπτώσεις, που καλούν σε έρωτα και όμως παραμένουν λευκές.

Ν.Μ.: Η Κάλλη παραμένει, μέχρι το τέλος, ένα πρόσωπο που δεν αποκαλύπτεται ολοκληρωτικά. Θεωρείτε ότι η αδυναμία να γνωρίσουμε πλήρως τον άλλον αποτελεί αναπόφευκτο όριο των ανθρώπινων σχέσεων ή ότι είναι ακριβώς αυτό που διατηρεί ζωντανή την επιθυμία μας να τον πλησιάσουμε;

Γ.Σ.: Συχνά, στη λογοτεχνία αλλά και στη ζωή, ισχύουν ταυτόχρονα και τα δύο αφού η διαπιστωμένη αδυναμία να γνωρίσουμε πλήρως τον άλλο μας ιντριγκάρει.

Ν.Μ.: Κατά τη γνώμη μου, ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της νουβέλας είναι ότι ο αναγνώστης δεν αποκτά ποτέ μια πλήρη και οριστική εικόνα της ιστορίας. Είναι αυτή η ανοιχτή ερμηνευτική δυνατότητα μια συνειδητή συγγραφική επιλογή ή προκύπτει κατά τη διαδικασία της γραφής;

Γ.Σ.: Πρόκειται ξεκάθαρα για μια συγγραφική επιλογή που αποβλέπει στην κινητοποίηση του αναγνώστη, ο οποίος καλείται να συμπληρώσει τα αφηγηματικά κενά και να συνδημιουργήσει το κείμενο. 

Ν.Μ.: Κύριε Συμπάρδη, αν η λογοτεχνία δεν μπορεί να μας προσφέρει μια οριστική γνώση για τον άλλον, μπορεί τουλάχιστον να μας βοηθήσει να αποδεχτούμε ότι δεν θα τον γνωρίσουμε ποτέ ολοκληρωτικά;

Γ.Σ.: Πιστεύω ότι ο αναγνώστης δεν χρειάζεται καμιά βοήθεια. Η λογοτεχνία έρχεται να του επιβεβαιώσει αυτό που ήδη γνωρίζει.

Ο Γιώργος Συμπάρδης γεννήθηκε το 1945 στην Ελευσίνα και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά και σκηνοθεσία κινηματογράφου σε Αθήνα και Λονδίνο. Έκανε την εμφάνισή του στα γράμματα με τη νουβέλα Μέντιουμ το 1987, η οποία απέσπασε διθυραμβικές κριτικές. Ακολούθησε το μυθιστόρημα Ο άχρηστος Δημήτρης, το 1998, το οποίο είχε εξίσου θερμή υποδοχή από κοινό και κριτικούς. Το 2012 το μυθιστόρημά του Υπόσχεση γάμου τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο, με το Βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών (Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη) και με το Βραβείο του λογοτεχνικού περιοδικού Κλεψύδρα. Το 2013 τιμήθηκε με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη. Το 2015 κυκλοφόρησε η νουβέλα του Μεγάλες γυναίκες. Τα Αδέλφια είναι το πέμπτο πεζογραφικό του έργο, το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο Μυθιστορήματος 2019 από το ηλεκτρονικό περιοδικό «Ο Αναγνώστης». Το 2021 κυκλοφόρησε η λογοτεχνική μελέτη Σκόρπια. Κείμενα για συγγραφείς και βιβλία. Το μυθιστόρημα Πλατεία Κλαυθμώνος τιμήθηκε με το Βραβείο Ελληνικού Μυθιστορήματος The Athens Prize for Literature 2023. Το 2026 κυκλοφόρησε η νουβέλα Νύχτες με την Κάλλη.