Συνηθίζω πολύ συχνά να λέω ότι η ποίηση είναι μια πολύ ευαίσθητη υπόθεση αρχικά για να την προσεγγίσει ο οποιοσδήποτε, δεύτερον για να επιχειρήσει να τη συνθέσει, πολύ περισσότερο να βρει τρόπο να τη διδάξει και να αναμένει τον ενθουσιασμό και την κατανόηση του διδασκόμενου, ώστε να αντιληφθεί την ικανότητά του να δημιουργήσει ένα δικό του ποιητικό αποτύπωμα.
Ως πρώην μάχιμη εκπαιδευτικός και όψιμα ασχολούμενη με τη γραφή διακρίνω ότι οι δύο εκπαιδευτικοί, Νίκη Μισαηλίδη και Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου, έχοντας τη φιλολογική σκευή αλλά και τη σχολική εμπειρία, την κατάρτιση στον τομέα της δημιουργικής γραφής και όχι μόνο, την αγάπη για την ποίηση και την ευαισθησία της προσέγγισής της αλλά και την προσωπική ικανότητα στην ποιητική έκφραση, έφεραν σε πέρας τη συγγραφή του ποιητικού βιβλίου Σχολικές ποιητικές διαδρομές. Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι… (εκδόσεις 24γράμματα, 2024, ISBN:
Πρώτη σταθερά νομίζω ότι ήταν η αμοιβαία εμπιστοσύνη και η αποδοχή των εκατέρωθεν ικανοτήτων και των ειδικών ή γενικότερων εμπειριών τους, πριν φτάσουν στο σημείο να συζητήσουν τη δημιουργία ενός συνεργατικού έργου, και μάλιστα ποιητικού, που θα απευθυνόταν σε μαθητές/τριες. Ακολούθησε -πιστεύω- το ξεκαθάρισμα των παιδαγωγικών τους στόχων και με βάση όλα τα παραπάνω δημιούργησαν μια σειρά από τάνκα, τα οποία και εξέδωσαν στο τέλος του 2024 από τα 24γράμματα. Ο τίτλος του βιβλίου Σχολικές ποιητικές διαδρομές. Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι, με την κάθε λέξη του προσεκτικά επιλεγμένη, είναι αρκετός για να αποτελέσει αυτό μια πρόταση ανάγνωσης και κατόπιν εργασίας για παιδιά-μαθητές /τριες Δημοτικού και Γυμνασίου -το παιγνιώδες του τίτλου δεν αποκλείει και το Λύκειο. Μαζί με τον κατάλληλο εκπαιδευτικό ή γονέα δίπλα τους, τα παιδιά διασκεδάζοντας κατά κάποιον τρόπο θα λάβουν επαρκή βοήθεια για τη γλωσσική, γνωστική και ευρύτερα κοινωνική ανάπτυξή τους, θα εξοικειωθούν με το ευαίσθητο αν όχι δύσκολο είδος του ποιητικού λόγου, με καταληκτική στόχευση και τη γραφή των δικών τους ποιητικών πονημάτων. Το βασικό δηλαδή ζητούμενο είναι να κινητοποιηθούν αυτά με την προτεινόμενη από τις συγγραφείς ποιητική τεχνική, ώστε να βρουν μια προσωπική σχέση με τα ποιήματα του βιβλίου και να ανακαλύψουν μέσα από αυτά τις δικές τους εκφραστικές δυνατότητες.
Από το πρώτο επίθετο του τίτλου αντιλαμβάνεται ο αναγνώστης ότι πρόκειται για δράση και διάδραση μέσα στο σχολείο, τόπο που συνδέεται με τη διαδικασία των εναλλαγών και των εκπλήξεων, με τα συναισθήματα της χαράς, της απογοήτευσης, της λύπης, της ματαίωσης ή ακόμα και του πόνου στις περισσότερες διαδρομές των διδασκομένων και γιατί όχι και των διδασκόντων.
Το σχολείο είναι μια κυψελωτή κιβωτός, η οποία, με την καθοδήγηση των δύο ευφυών εκπαιδευτικών, Νίκης και Πωλλέτας ή και του καθενός εκπαιδευτικού στη θέση της βασίλισσας, είναι «καταδικασμένη» να παραγάγει ποιητικό μέλι. Κηφήνες δεν χωρούν, γιατί και αυτοί θα παρασυρθούν από τη μαγεία, την ομορφιά, τη λιτότητα των εικόνων, των νοημάτων, που οδηγούν στη συναισθηματική εκτίναξη, επειδή αυτά είναι τα μέσα με τα οποία προκαλούν οι ιαπωνικής καταγωγής λιλιπούτειες παραδοσιακές ποιητικές «προσκλήσεις» της βασίλισσας-καθοδηγήτριας.
Και αυτές είναι, τα τάνκα, που επέλεξαν ευφυώς οι δύο ποιήτριες-εκπαιδευτικοί, για να δελεάσουν και όχι να τρομάξουν τους μαθητές /τριες, έως ότου αυτοί/ές κατακτήσουν την εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και ταυτόχρονα την αίσθηση ότι μπορούν και οι ίδιοι να έχουν εργαλεία, με τα οποία θα εξορύξουν τον έσωθεν ποιητικό ρυθμό, αφού πυροδοτήσουν τη φαντασία, δουλέψουν το γλωσσικό όργανο και «στρώσουν» σταδιακά την εκφραστική τους ικανότητα.
Στο παραπάνω μήκος κύματος, δουλεύοντας οι ίδιες οι ποιήτριες ως αληθινές μέλισσες και αντλώντας από τον οικείο χώρο του σχολικού σύμπαντος αλλά και από το γνωστό σε αυτές πλαίσιο του Νέου Προγράμματος Σπουδών της Γλώσσας για το Δημοτικό και εκείνο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για το Γυμνάσιο, δίνουν έναυσμα και υλικό και σε άλλους εκπαιδευτικούς να τολμήσουν να εργαστούν ποιητικά και δημιουργικά με τους μαθητές τους, πάνω σε αντικείμενα, θέματα και πρόσωπα που άλλοτε χαροποιούν και άλλοτε ταλανίζουν τη σχολική ζωή.
Την αρχαία ιαπωνική ποιητική φόρμα του τάνκα (σύντομο ποίημα) ξεκινά η Νίκη Μισαηλίδη στο πρώτο κομμάτι του, το χάικου, με το σχήμα-κανόνα 5-7-5 συλλαβές ανά στίχο. Η Νίκη συλλαμβάνει τη βασική ιδέα πυροδοτώντας το συναίσθημα με εικόνες συχνά εμπνευσμένες από τη συνάντηση στοιχείων της φύσης με αντικείμενα ή πρόσωπα της σχολικής ζωής. Στη συνέχεια έρχεται η Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου με τη συμπληρωματική επέκταση της αρχικής εικόνας σε δύο επιπλέον επτασύλλαβους στίχους πάνω στην αρχική ιδέα ή κατάσταση προβληματισμού ή συχνά και πάνω στην ίδια την πράξη της ποιητικής έμπνευσης και δημιουργικής γραφής που εξελίσσεται στον σχολικό χώρο. Έτσι σχηματίζεται ένα τάνκα. Οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να «διαβάσουν» τις εικόνες (οπτικές, ηχητικές, οσφρητικές, απτικές), που συνομιλούν μεταξύ τους, και συνδέουν τη σχολική πράξη με τον κόσμο των συναισθημάτων τους. Η έκφραση είναι απλή (λεξιλόγιο, σύνταξη) και συνειδητοποιούν πώς με απλό τρόπο οικοδομείται το συνολικό ποιητικό αποτέλεσμα. –
Ταυτόχρονα με την ποιητική έμπνευση, οι δύο ποιήτριες φιλοδοξούν να εμφυσήσουν στους μαθητές γενικότερα την αγάπη για τη λογοτεχνία και τη γραφή, αλλά να εμπνεύσουν και τους εκπαιδευτικούς, ώστε αυτοί να εφαρμόσουν τρόπους που θα προωθήσουν τη δημιουργική γραφή προς όφελος της σχολικής ζωής συνολικά. Επιπλέον να ωθήσουν στην κινητοποίηση των αρμοδίων ώστε να εισαχθεί το συγκεκριμένο είδος ποίησης στα προγράμματα σπουδών, αξιολογούμενο ως σπουδαίο εργαλείο καλλιέργειας του λόγου, της ψυχής των μαθητών και ως μέσο βελτίωσης των σχέσεων με τους εκπαιδευτικούς /καθοδηγητές τους αλλά και με όλο το έμψυχο υλικό του σχολικού περιβάλλοντος.
Το παρόν βιβλίο των δύο ευφυών δημιουργών εκπαιδευτικών, τόσο με τα νοήματα όσο και με το πολυτροπικό ύφος προσέγγισης (τα κατάλληλα σκίτσα) των σχολικών θεμάτων, τα οποία θίγονται στα τάνκα και γνωρίζουν καλά οι μαθητές, τους οδηγεί σε ένα οικείο περιβάλλον και τους καταβυθίζει επαγωγικά από το γενικό στο ειδικό, στον εσώτερο εαυτό τους, όπου συγκατοικούν οι μικρές χαρές (εκδρομή, διάλειμμα) και ίσως συχνότερα οι ματαιώσεις τους (αποτυχία στα διαγωνίσματα). Από το κτήριο του σχολείου και την αίθουσα, τα σχολικά βιβλία και τον μαγικό χώρο της βιβλιοθήκης «το σχολείο μας δάσος/για μικρούς ροβινσώνες» σ. 18, περνάμε στα μαθήματα και στο ακανθώδες θέμα της γλώσσας «Πώς να βάλεις στη σειρά/τις νεφελώδεις σκέψεις;» σ. 21, στα μικροαντικείμενα όπως η γόμα, στις προσδοκίες από τον δάσκαλο/δασκάλα «ξύπνα τη φαντασία /γίνε η σειρήνα τους». Προχωρούμε στον απαιτητικό ρόλο του διευθυντή/διευθύντριας, τρέχουμε στο ποντίκι του υπολογιστή, από εκεί στο φόρτο των θετικών μαθημάτων, στην εκδρομή και στη σχολική γιορτή «σκηνή ονείρου/στ’ αμφιθέατρο, φώτα,/γέλια και φωνές» σ. 62, ενώ ανάμεσα στη φυσική διαδοχή χαράς /λύπης εμφυλλοχωρεί «ο εκφοβισμός / άνεμος παγωμένος / ανάμεσά μας» σ. 61.
Τελειώνοντας την περιδιάβασή μου στο κύριο σώμα του βιβλίου- εργαλείου και λαμβάνοντας υπόψη τα εισαγωγικά σχόλια των δύο δημιουργών αλλά και το επίμετρο του Νικόλαου Μάνεση, θεωρώ ότι Νίκη και Πωλλέτα συνταξίδευσαν αρμονικά και πέτυχαν να προσφέρουν ένα εγχειρίδιο ποιητικής έμπνευσης και δημιουργικής γραφής ικανό να βοηθήσει και άλλους εκπαιδευτικούς να γίνουν μάγισσα-γύρη, από την οποία θα τροφοδοτηθεί η ποιητική έμπνευση και η συγγραφική δημιουργικότητα των μαθητών τους.
