Κάλπικη λύρα του Λευτέρη Μανωλά (ISBN: 9786182082058), εκδόσεις Κουκκίδα 2026
ΟΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΞΑΝΑΓΕΝΝΙΟΥΝΤΑΙ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΣΑΝ ΝΑ ΥΠΗΡΞΑΝ
Οι κομματικές σημαίες με άνωθεν
εντολή
αποσύρθηκαν από τις πλατείες.
[ ] Σε περιόδους καύσωνα
Λειτουργούν μονάχα τα A.C.
Οι σημαίες φαίνονται ακίνητες
Σα να ’ναι ηττημένες.
Το βράδυ οι ψηφοφόροι
Κοιμούνται, πια, ήσυχοι.
Λένε πως νίκησε η αποχή.
Το ξημέρωμα τα νέα διατάγματα
Θα τους υπενθυμίσουν
Πως τίποτα απολύτως δεν έχει
αλλάξει.
(«Κλαίουσες»)
Βιβλία από τη ζεστή συνάντηση στο Café des poètes της πλατείας Βικτωρίας με τον Απόστολο Παλιεράκη, τον Γιώργο Γώτη, τον Γιώργο Μαρκόπουλο και πολλούς άλλους θαμώνες, στους οποίους ο ποιητής αφιερώνει το ομώνυμο ποίημα στις σελ. 42-48. Ένα ποίημα-ωδή για τη Μαρία Κάλλας, με αφορμή το συγκεκριμένο καφενείο, που έρχεται να συμπληρώσει δυο άλλα, ιστορικά πλέον ανάλογα: τη «Συμφωνία του Μπραζίλιαν» (1954) του Κώστα Ταχτσή και το πεζοποίημα-μνήμη του Θωμά Γκόρπα για «Το Πατάρι» του Λουμίδι (1972). Διαβάζουμε «Στο Café des Poètes»: Πέμπτη, θαρρώ πως ήταν,/ αρχές του Αυγούστου/ κι εμείς οι πέντε φίλοι,/ με τα καλοκαιρινά μας,/ έτοιμοι να υποδεχτούμε τη Μαρία./ Στο νωχελικό Café des Poètes/ τίποτε δεν προμηνούσε αυτή την άφιξη./ Μονάχα σε μας το μήνυσε,/ στον καθένα ξεχωριστά, αλλά και μ’ άλλον τρόπο./ Είτε με μια άρια είτε/ μ’ ένα λευκό τριαντάφυλλο/ Κανένας μας δεν το μαρτυρούσε,/ μέχρι που η λυγερή σιλουέτα της/ φάνηκε να κατηφορίζει από την πλευρά του Μαλάμου… Στη συνέχεια του ποιήματος υπεισέρχονται οι παρευρισκόμενοι ποιητές καθώς και τα Φύλλα δάφνης του Παλιεράκη που προσφέρονται, μαζί με αγριολούλουδα των Μυκηνών, στη σοπράνο. Που τραβώντας βιαστική προς/ το καροτσάκι με παγωτά ΕΒΓΑ,/ άρχισες να διακρίνεις πως/ πλάσμα της αδημονίας σου ήταν και / εκεί στο πλάι στέκονταν ο Φερόντο με την Μπρούνα./ Κι όσο αργόσβηνε η σιλουέτα σου,/ τόσο δυνάμωνε ο τόνος της θεϊκής φωνής σου τραγουδώντας μαγευτικά, το Ocean,/ Thou Mighty Monster! (σ.σ. η γνωστή άρια «Ωκεανός» από την όπερα Όμπερον του Βέμπερ). Και το συνθετικό ποίημα κλείνει με τη νεράιδα-μάγισσα Φάτα Μοργάκα (Morgan le Fay), στην οποία αποδίδεται το οπτικό φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής: Τότε μας μπήκε η υποψία μήπως τα μάγια/ της Morgan le Fay προέτρεψαν/ τα ψυχρά ρεύματα του Ηλεκτρικού/ σε παράξενους αντικατοπτρισμούς,/ ξεπηδώντας, στην παραζεσταμένη πλατεία/ όπου η αχλυς πύκνωνε από τις/ ευφάνταστε αφηγήσεις μας,/ προτού καταφθάσουν τα μελτέμια.
Γνώριμος και συνάδελφος του Παλιεράκη από τα χρόνια στον ΟΣΕ ο Μανωλάς καταθέτει το έβδομο ποιητικό και ένατο, την τελευταία δεκαετία, βιβλίο του. Έχουν προηγηθεί, πέραν της ποίησης ένα ιστορικό δοκίμιο για την πολιτική ζωή (1821-1912) στη γενέθλια Ρόδο και τα Δωδεκάνησα και μία έκδοση κειμένων του υπό τον τίτλο Ο εφιάλτης της Περσεφόνης.
Παιγνιώδης ο τίτλος της νέας ποιητικής συλλογής, που παραπέμπει στον προσφιλή μας Βασίλη Λογοθετίδη, αντικαθιστώντας την ομόηχη λίρα (μέσον συναλλαγής) με το αρχαίο μουσικό όργανο και τους ήχους που εκπέμπει. Ποιήματα εκτενή που κρατούν ακμαίο το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Πολλές αφιερώσεις σε αγαπημένους ομοτέχνους: Νίκο Μοσχοβάκο, Χάρη Μελιτά, Γιώργο Άλμη, Γιώργο Μαρκόπουλο, Κωστή Καζαμιάκη, Τάκη Σπηλιάκο, Απόστολο Παλιεράκη… Μουσικότητα, ρυθμός, ευγένεια, λυρισμός, σοβαρός καυστικός προβληματισμός για τον σύγχρονο πολιτικό τραγέλαφο, διάλογος με ποιητές (βλ. το Αντί επιλόγου «Αντανακλάσεις του σκούρου σ’ ένα δάκρυ» (Απόπειρα διαλόγου, ζεύοντας έναν μονόλογο), συνομιλία με τον Γιάννη Βαρβέρη, τον Δημήτρη Ιατρόπουλο, με συνθέτες, μουσικούς, εμβληματικά έργα ζωγραφικής… Αλλά και ο ζεστός μήνας του Αυγούστου στη μοναξιά της πολιτείας και στην προσωπική μοναχική διαδρομή μας.
Μια γραφή ολοζώντανη που συνδέει αριστοτεχνικά την Αφροδίτη της Ρόδου με το δάκρυ συγνώμης του ιππότη «όταν κύλησε στο χνουδωτό μάγουλο/ της κίτρινης μαργαρίτας.» Κι ένα σχόλιο για τη σύγχρονη ποίηση: «Στο σφαγείο ποιημάτων/ δεν βρίσκεις πια/ μια σελίδα ολοκληρωμένη./ Τα διασωθέντα ονόματα/ των ποιητών σε βαθεία ψύξη»!
Αλγηδόνες μνήμης του Νίκου Μοσχοβάκου Ποίηση (ISBN: 9786182082034), εκδόσεις Κουκκίδα 2026
ΜΕΣΑ ΣΕ ΠΑΡΕΝΘΕΣΕΙΣ ΕΖΗΣΑ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ
[…] Πορεύτηκα με άνω τελείες
και μικρές παύσεις
πάντα αναζητώντας
τον επόμενο φθόγγο ύπαρξης
πλάι στον αρχικό
που έξω από την παρένθεση
περιμένει ένα φωνήεν
για να κλείσει την εκκρεμότητα
της ασπρόμαυρης περιπέτειας.
(«Αυτοβιογραφικό ΙΙ»)
Από τις εκδόσεις του αγαπητού Μήτσου Δημόπουλου και η όγδοη ποιητική συλλογή του Νίκου Μοσχοβάκου Αλγηδόνες μνήμης, επώδυνη, και μάλιστα σε πληθυντικό αριθμό, μνήμη. Αίσθημα φθοράς, αλλά και απολογισμός ζωής μέσα από τρία τουλάχιστον ποιήματα: «Αυτοβιογραφικό Ι και ΙΙ» και «Έτσι έχτισα τη ζωή μου».
Μια ατέλειωτη πικρία λες και διατρέχει τη συλλογή για τα χρόνια που πέρασαν αφήνοντας ανεκπλήρωτη την ξενάγηση της ζωής με «το σκότος μαύρο σεντόνι απελπισίας/ που κυριαρχεί μετά το ηλιοβασίλεμα». Ωραίο το «Μια Κυριακή πρωί μετά τη λειτουργία συνάντησα τον Λαμαρτίνο ανήσυχο στη λίμνη Υλίκη», με έμμεσες αναφορές στο ομώνυμο ποιητικό Η Λίμνη, που μετέφρασε στα ελληνικά ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, αλλά και άμεση αναφορά στο μυθιστόρημα του Alphonse de Lamartine Γκρατσιέλα: [ ] ενώ η αγαπημένη Υλίκη/ ράθυμη ρυτιδώνεται όχι απ’ τον άνεμο/ αλλά από τη σμίλη του χρόνου/ που αδιαλείπτως σκαλίζει τη φθορά…
Ενώ το «Conditio sine qua non» (όρος εκ των ων ουκ άνευ, συνθήκη άνευ της οποίας δεν μπορεί να συμβεί κάτι…) αφιερώνει στον συνάδελφό του δικηγόρο Γιάννη Σταμούλη, που αφιέρωσε, τα τελευταία χρόνια της ζωής του, στην προσπάθειά του για δικαίωση των θυμάτων και τις γερμανικές αποζημιώσεις εξαιτίας των ναζιστικών θηριωδιών.
Πολλά τα θέματα που ανοίγει ο Μοσχοβάκος στα ποιήματά του με τρόπο αφηγηματικό, κάποτε υπαινικτικό, συχνά γλαφυρό και ολοζώντανο. Με κυρίαρχη πάντως τη μοναξιά και την πλήξη, όπως εκπέμπεται, (κι όχι μονάχα από τον μετεωρολόγο της σελίδας 85), τη θλίψη (ακούγοντας το adagio του Albinoni, την απολεσθείσα καθημερινότητα και την κατάργηση των ορίων παρελθόντος παρόντος και μέλλοντος.
